Pierwsza świątynia na terenie Załęża została wzniesiona najprawdopodobniej w ostatnim ćwierćwieczu XIII w. Na ten okres datuje się budowę świątyni w sprawozdaniu z wizytacji dziekańskiej z 1837 r. na podstawie danych z kronik dostępnych w archiwach diecezjalnych. Pierwszy dokument mówiący o jej istnieniu pochodzi z roku 1326 i dotyczy płacenia świętopietrza przez Andrzeja, proboszcza załęskiego.

Oto treść tego fragmentu dokumentu:

Item Andreas plebanus ecclesiae de Zalenze de XI marcis huiusmondi, solvit III scot. et XIV den cum dimidia. Item in secundo termino solvit tantumdem[1].

Rationes Andreae de Verulis et Petri de Alvernia in partibus Poloniae collectorum,
 Monumenta Poloniae Vaticana.                             

Jak dowiadujemy się z Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, w 1328 r. istniała w Załężu świątynia pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela. Wspomniany dokument dotyczy obowiązku płacenia dziesięciny z łanów kmiecych z Załęża i Markuszki kanonii św. Floriana w Krakowie; ,,Zalenzie, villa habens in se ecclesiam parochialem sub titulo S. Johannis Baptistae cuius proprietas et dominium ad serenissimum dominum regem Poloniae pertinet, in qua sunt lanei cmethonales, de quorum qualibet pragensium canonica secundae praebendae pro decima. Item praedium”[2]. Imienne wskazanie kapłana, pełniącego urząd plebana oraz znane wezwanie kościoła, pozwalają wnioskować, że kult na tym terenie rozwinął się znacznie wcześniej, a zorganizowane struktury administracyjne są tego potwierdzeniem.  

Parafia załęska w czasie swojego istnienia należała do 4 różnych diecezji. W 1 poł. XIV w., gdy mowa o pierwszych wzmiankach nt. istnienia probostwa na terenie Załęża, wieś ta należała do dekanatu zręcińskiego; ówczesnym biskupem krakowskim (do 1326 r.) był Nankier, właściwie Jan Kołda herbu Oksza. Do 1772r. parafia nieprzerwanie znajdowała się w granicach diecezji krakowskiej. W 1772 r. parafia weszła w skład diecezji przemyskiej, a w latach 1786-1805 wieś znalazła się przejściowo w granicach nowopowstającej diecezji tarnowskiej. Po tym okresie powróciła pod jurysdykcje biskupa przemyskiego i terytorialnie należała do dekanatu żmigrodzkiego, zaś w 1992 r. stała się częścią diecezji rzeszowskiej (od 2004 r. dekanat dębowiecki). Obecnie wspólnota liczy około 1200 wiernych z terenu dwóch wiosek - Załęża i Woli Dębowieckiej. 

Więcej informacji na temat historii parafii oraz znajdujących się na jej terenie trzech świątyni odnaleźć można w osobnych artykułach im poświęconych. 

[1] Tłumaczenie z łac.: Andrzej, pleban załęskiego kościoła, złożył ofiarę na świętopietrze. Autor dodaje, że również w drugiej kadencji swojego urzędowania zapłacił tyle samo.

[2] Tłumaczenie z łac.: Załęże, wieś posiadające na swoim terenie kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, do którego prawa i nad którym panowanie należą do najjaśniejszego pana, króla Polski, gdzie znajdują się pola kościelne, z których kanonicy drugiej prebendy otrzymują dziesięcinę. Podobnie majątek.